Logo-małe-since-1999-science-removebg-preview

Lata doświadczeń - rozwiązania przyszłości – pionierski entuzjazm

ZAWSZE NA WŁAŚCIWYCH TORACH

Zapraszamy do naszej dynamicznej, interaktywnej platformy cyfrowej. To z niej dowiesz się jak kreujemy i rozwijamy transport kolejowy.

Więcej informacji o nas znajdziesz w następujących mediach społecznościowych:

Witamy w cyfrowym świecie OTTIMA plus

OFERUJEMY ATRAKCYJNE, RYNKOWE, ELASTYCZNE, DOSTOSOWANE DO POTRZEB KLIENTÓW CENY ZA NASZE USŁUGI

Nasza propozycja wartości

kliknij w obrazek, aby dowiedzieć się więcej

1

JEDNOSTKA INSPEKCYJNA ASBO

2

SYMULATOR JAZDY POCIĄGU

7

3

Centrum szkolenia zawodowego w transporcie kolejowym

4

OBSŁUGA I UTRZYMANIE BOCZNIC KOLEJOWYCH

5

Usługi wsparcia eksperckiego w zakresie transportu kolejowego, w tym  projektowanie infrastruktury kolejowej (urządzenia SRK oraz układy torowe)

6

Usługi eksperckie w zakresie zagadnień ekonomiczno-zarządczych

OTTIMA plus to Wasz pierwszy wybór

Od lat zaufało nam już tak wielu. Sukces Państwa to także nasz sukces.

+ 0

Przeszkolonych maszynistów

+ 0

Zorganizowanych konferencji i szkoleń branżowych

+ 0

Projektów wdrożeniowych

+ 0

Artykułów w wiodących czasopismach

+ 0

Koncepcji technicznych i ekonomicznych na rzecz transportu kolejowego

OTTIMA plus to Wasz pierwszy wybór

Od lat zaufało nam już tak wielu. Sukces Państwa to także nasz sukces.

+500

Przeszkolonych maszynistów

+2000

Zorganizowanych konferencji i szkoleń branżowych

+1 100

Projektów badawczych

+100

Artykułów w wiodących czasopismach

+200

Koncepcji technicznych i ekonomicznych na rzecz transportu kolejowego

Powiązane strony internetowe

kliknij w obrazek, aby zobaczyć

Szkolenia - Centrum Kompetencyjne OTTIMA plus

Jednostka Inspekcyjna Assesment Body

Blog na temat kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym

Południowy Klaster Kolejowy

ERCI

Monografie kolejowe

kliknij w obrazek, aby dowiedzieć się więcej

MECHANIZMY EFEKTYWNEGO ZARZĄDZANIA BEZPIECZEŃSTWEM W TRANSPORCIE KOLEJOWYM​
Spis treści - Mechanizmy efektywnego zarządzania bezpieczeństwem w transporcie kolejowym

Wykaz skrótów 11
Wstęp 15

Rozdział 1
Zakres i metodyka badań mechanizmów efektywnego zarządzania bezpieczeństwem w transporcie kolejowym 19
1.1. Ogólny zarys rozważań naukowych 19
1.2. Założenia teoretyczne 19

Rozdział 2
Zarządzanie systemowe i procesowe w transporcie kolejowym 31
2.1. Doskonalenie aspektów zarządzania jako czynnik zwiększający możliwości poprawy bezpieczeństwa w transporcie kolejowym a podejście systemowe 35
2.2. Podejście procesowe w efektywnym zarządzaniu bezpieczeństwem w transporcie kolejowym 42
2.3. Bezpieczeństwo transportu kolejowego - aspekty zarządcze 47

Rozdział 3
Zarządzanie ryzykiem technicznym i zawodowym w transporcie kolejowym 55
3.1. Ryzyko techniczne w transporcie kolejowym 62
3.2. Modele zarządzania ryzykiem technicznym w transporcie kolejowym 69
3.3. System zarządzania ryzykiem w transporcie kolejowym - założenia metodologiczne 91
3.3.1. Integracja i konfiguracja a system zarządzania ryzykiem w transporcie kolejowym 92
3.3.2. Zakres prawny budowy Zintegrowanego Systemu Zarządzania Ryzykiem w przedsiębiorstwie kolejowym 94
3.3.3. Zakres organizacyjny budowy Zintegrowanego Systemu Zarządzania Ryzykiem w przedsiębiorstwie kolejowym 96
3.3.4. Zakres technologiczny budowy Zintegrowanego Systemu Zarządzania Ryzykiem w przedsiębiorstwie kolejowym 98
3.4. Kluczowe aspekty kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym 101
3.5. Ryzyko zawodowe w transporcie kolejowym 114
3.6. Miejsce i rola stosowania dobrych praktyk w zarządzaniu ryzykiem i bezpieczeństwem z wykorzystaniem benchmarkingu 118
3.7. Zalecenia strategiczne dla przedsiębiorców kolejowych w zakresie stosowania ryzyka technicznego i zawodowego 124

Rozdział 4
Zarządzanie czynnikiem ludzkim w transporcie kolejowym 127
4.1. Czynnik ludzki w Systemach Zarządzania Bezpieczeństwem w transporcie kolejowym 128
4.2. Kryterium porównawcze wybranych metod oceny czynnika ludzkiego w kontekście bezpieczeństwa transportu kolejowego 130
4.3. Ocena błędów ludzkich z wykorzystaniem wybranych metod a zarządzanie bezpieczeństwem w transporcie kolejowym 134
4.3.1. Model HFCAS (Human Factors Analysis and Classification System) - Analiza czynnika ludzkiego i system klasyfikacji 137
4.3.2. Model SHELL 139
4.3.3. Eye tracking 139
4.3.4. Pointing and Calling 140
4.4. Błędy ludzkie w systemach sterowania ruchem kolejowym 141
4.5. Zarządzanie ryzykiem wystąpienia błędów ludzkich w transporcie kolejowym 142
4.6. Systemy sterowania ruchem klasy B a czynnik ludzki 143
4.7. Błędy ludzkie i ich kategoryzacja 148

Rozdział 5
Zarządzanie zmianą w transporcie kolejowym 151
5.1. Zarządzanie znaczącymi zmianami w transporcie kolejowym 152
5.1.1. Kodeksy postępowania, systemy odniesienia i szacowanie ryzyka jawnego oraz określenie scenariuszy i środków bezpieczeństwa jako źródło dobrych praktyk w zarządzaniu ryzykiem i bezpieczeństwem w transporcie kolejowym 158
5.1.2. Metody wyceny ryzyka jawnego - krytyczna analiza 160
5.1.3. Przygotowywanie raportów z wyceny i oceny ryzyka - kluczowe doświadczenia i problemy 168
5.2. Miejsce i rola niezależnych jednostek inspekcyjnych w polskim prawodawstwie 170
5.3. Zadania niezależnych jednostek inspekcyjnych w zarządzaniu ryzykiem w transporcie kolejowym 172
5.4. Dokumentacja niezależnych jednostek inspekcyjnych w zarządzaniu ryzykiem w transporcie kolejowym 174
5.5. Rekomendacje i zalecenia związane z funkcjonowaniem niezależnych jednostek inspekcyjnych w warunkach polskich 177
5.5.1. Zastosowanie procedury akredytacji w procesie wyłaniania jednostek oceniających adekwatność procesu zarządzania ryzykiem 178
5.5.2. Wprowadzanie innowacji w transporcie kolejowym a dopuszczalność ryzyka 181

Rozdział 6
Zarządzanie utrzymaniem wagonów towarowych 183
6.1. System zarządzania utrzymaniem wagonów towarowych - założenia metodyczne 186
6.2. Utrzymanie wagonów towarowych z punktu widzenia wymagań Rozporządzenia Komisji (UE) nr 445/2011 z dnia 10 maja 2011 r. w sprawie systemu certyfikacji podmiotów odpowiedzialnych za utrzymanie w zakresie obejmującym wagony towarowe oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 653/2007 197
6.3. Zarządzanie ryzykiem w procesie utrzymania wagonów towarowych 198
6.4. Zarządzanie konfiguracją w procesie utrzymania wagonów towarowych 205
6.5. Zarządzanie konfiguracją w systemie VPI 208
6.6. Zarządzanie interfejsami w utrzymaniu wagonów towarowych 216
6.7. Doskonalenie procesu zarządzania utrzymaniem taboru kolejowego 219

Rozdział 7
Zarządzanie utrzymaniem infrastruktury kolejowej 227
7.1. Nowe trendy zarządzania utrzymaniem a wybrane regulacje prawne 234
7.2. Zarządzanie konfiguracją w procesie utrzymania infrastruktury kolejowej 237
7.3. Prewencyjne utrzymanie infrastruktury kolejowej - zarys nowego podejścia 241
7.4. Wybrane przykłady innowacyjnych rozwiązań w sferze zarządzania utrzymaniem infrastruktury kolejowej oraz zarządzania konfiguracją 244
7.5. Rekomendacje doskonalenia procesów zarządzania utrzymaniem w polskich przedsiębiorstwach kolejowych 246

Rozdział 8
Zarządzanie bocznicami kolejowymi 249
8.1. Implementacja dyrektywy 2012/34 UE w sprawie utworzenia jednolitego obszaru kolejowego - nowelizacja ustawy o transporcie kolejowym 249
8.2. Sporządzenie statutu sieci kolejowej jako nowy obowiązek zarządcy infrastruktury usługowej 251
8.3. Wymagania dla użytkowników bocznic kolejowych w zakresie procedury postępowania z wypadkami 253
8.4. Operacjonalizacja procesów zarządczych bocznicy kolejowej w kryterium bezpieczeństwa 255
8.5. Objęcie bocznic kolejowych certyfikatem bezpieczeństwa przewoźnika kolejowego 258

Rozdział 9
Zarządzanie jakością przewozów kolejowych 263
9.1. Zarządzanie jakością usług a transport kolejowy 264
9.2. Jakość usług przewozów kolejowych a wymagania prawne - podejście interdyscyplinarne 266
9.3. Monitorowanie jakości w transporcie pasażerskim - zarządzanie wynikami 270
9.4. Relacja systemu zarządzania jakością a system zarządzania bezpieczeństwem w transporcie kolejowym 273

Rozdział 10
Monitorowanie i audytowanie w systemach zarządzania bezpieczeństwem oraz utrzymaniem wagonów towarowych w transporcie kolejowym 279
10.1. Monitorowanie w systemach zarządzania 280
10.2. Monitorowanie wobec założeń systemów zarządzania bezpieczeństwem i utrzymaniem w transporcie kolejowym 283
10.3. Monitorowanie wyników z wykorzystaniem wspólnych wskaźników bezpieczeństwa 285
10.4. Zarządzanie wiedzą i informacją w ramach monitorowania bezpieczeństwa w transporcie kolejowym 287
10.5. Mechanizmy efektywnego monitorowania strategii bezpieczeństwa i parametrów systemu zarządzania bezpieczeństwem w transporcie kolejowym 288
10.6. Audytowanie systemów zarządzania w transporcie kolejowym 296
10.7. Wymagania prawne opisujące mechanizmy kontroli oraz audytu w systemach zarządzania bezpieczeństwem i utrzymaniem 297
10.8. Kontrola i audyt w systemach zarządzania bezpieczeństwem i utrzymaniem 299
10.9. Rekomendacje dla audytorów Systemów Zarządzania bezpieczeństwem i utrzymaniem w transporcie kolejowym 303

Rozdział 11
Nowa teoria zarządzania bezpieczeństwem w transporcie kolejowym i jej perspektywy rozwoju 307
11.1. Czwarty Pakiet Kolejowy jako źródło doskonalenia Systemów Zarządzania Bezpieczeństwem w Transporcie Kolejowym 307
11.2. Alerty bezpieczeństwa, zalecenia Państwowej Komisji ds. Badania Wypadków Kolejowych i wnioski z kontroli Najwyższej Izby Kontroli jako źródło doskonalenia Systemów Zarządzania Bezpieczeństwem w Transporcie Kolejowym 323
11.3. Cyberbezpieczeństwo i jego uwarunkowania jako dalszy obszar doskonalenia Systemów Zarządzania Bezpieczeństwem w Transporcie Kolejowym 328
11.4. Kluczowe rekomendacje strategiczne dla dalszego rozwoju i doskonalenia mechanizmów efektywnego zarządzania bezpieczeństwem w transporcie kolejowym 330
11.5. Analiza krytyczna systemów zarządzania bezpieczeństwem i utrzymaniem w transporcie kolejowym 331
11.6. Założenia nowej teorii zarządzania bezpieczeństwem w transporcie kolejowym 332
11.7. Konceptualizacja nowej teorii zarządzania bezpieczeństwem w transporcie kolejowym 335

Zakończenie 339
Bibliografia 343

Załączniki 355
Załącznik nr 1 - Szczegółowy zakres przeprowadzonych badań jakościowych w latach 2007-2017 355
Załącznik nr 2 - Wykaz typowych błędów implementacyjnych występujących w trakcie budowy, wdrażania i oceny Systemów Zarządzania Bezpieczeństwem dla przewoźników kolejowych zgodnie z Rozporządzeniem KE 1158/2010 362
Załącznik nr 3 - Wykaz typowych błędów implementacyjnych występujących w trakcie budowy, wdrażania i oceny Systemów Zarządzania Utrzymaniem zgodnie z Rozporządzeniem KE 445/2011 373

Spis rysunków 395
Spis tabel 399
O Autorach 401

Duet autorski, specjalizujący się w problematyce zarządzania bezpieczeństwem w transporcie kolejowym z dużym dorobkiem teoretycznym i praktycznym jest gwarancją wysokiego poziomu naukowego tekstów. Autorzy monografii są ponadto znani z wielu innych publikacji w piśmiennictwie fachowym. Recenzowana monografia dała im możliwość pogłębienia i poszerzenia niektórych zagadnień, a także wprowadzenia do tekstów wielu nowych zagadnień naukowych, dotychczas dość skromnie prezentowanych w piśmiennictwie naukowym poświęconym transportowi kolejowemu.
Oceniając całościowo strukturę monografii, a w szczególności zaproponowany jej układ, można stwierdzić, że jest on, co do zasady, prawidłowy z punktu widzenia całego zamierzenia wydawniczego, polegającego na pokazaniu w szczególności odbiorcom z praktyki gospodarczej całego sektora kolejowego, czym powinno być nowoczesne podejście do systemowego zarządzania bezpieczeństwem i procesami utrzy-maniowymi w transporcie kolejowym. (…)
Autorzy wnieśli bardzo duży, nowatorski wkład własny w przygotowanie poszczególnych fragmentów publikacji. Wobec tego książka ma w bardzo dużym stopniu charakter oryginalnego dzieła naukowego, gdzie w każdej jej części widoczne są elementy własnej twórczości autorów. Dodać można, że w polskiej literaturze przedmiotu nie ma monografii tak obszernej i kompleksowo ujmującej zagadnienia zarządzania bezpieczeństwem i utrzymaniem w transporcie kolejowym.
Prof. dr hab. Juliusz Engelhardt, Uniwersytet Szczeciński

 

Cieszę się, że powstała publikacja autorstwa Marka Jabłońskiego oraz Adama Jabłońskiego „Mechanizmy efektywnego zarządzania bezpieczeństwem w transporcie kolejowym”, która doskonale wpisuje się w aktualne potrzeby rynku kolejowego, odpowiadając na wiele pytań, jakie stawiają sobie każdego dnia jego uczestnicy. W mojej ocenie praca ta jest kompleksowym źródłem informacji dla specjalistów z dziedziny kolejnictwa. Na szczególną uwagę zasługuje imponująca liczba źródłowych materiałów, wykorzystanych przez autorów oraz czas powstawania opracowania.
Dodatkową zaletą tej publikacji jest zawarty w niej materiał dydaktyczno-poglądowy i wiele praktycznych rozwiązań stosowanych przy wdrażaniu systemów zarządzania bezpieczeństwem i systemów zarządzania utrzymaniem, a jej atrakcyjność podnosi zastosowany zrozumiały i czytelny język, co w tego typu opracowaniach nie jest łatwe do osiągnięcia. Wymienione czynniki oraz doświadczenie autorów czynią opisywaną monografię lekturą obowiązkową dla osób zaangażowanych w rozwój systemu zarządzania bezpieczeństwem. Książka stanowi moim zdaniem doskonałe uzupełnienie działań Urzędu Transportu Kolejowego w ramach Akademii UTK, mających na celu zwiększenie świadomości uczestników rynku kolejowego w obszarze systemów zarządzania bezpieczeństwem. To niewątpliwie stanowi kolejny krok na drodze do rozwoju kultury bezpieczeństwa w Polsce.
Gratuluję autorom osiągniętego rezultatu, a Państwu życzę przyjemnej lektury.

Dr. inż. Ignacy Góra, Prezes Urzędu Transportu Kolejowego

Mechanizmy efektywnego zarządzania bocznicami kolejowymi
Spis treści - Mechanizmy efektywnego zarządzania bocznicami kolejowymi

Spis skrótów 7
Wstęp 11

Rozdział 1
Zakres i metodyka badań mechanizmów efektywnego zarządzania bocznicami kolejowymi 15
1.1. Ogólny zarys rozważań naukowych 15
1.2. Założenia teoretyczne 16

Rozdział 2
Systemowe zarządzanie obiektami technicznymi na przykładzie bocznic kolejowych 25
2.1. Teoria złożoności a zarządzanie obiektami technicznymi 25
2.2. Wysoka efektywność w zarządzaniu złożonymi obiektami technicznymi 35
2.3. Zarządzanie projektami złożonych obiektów technicznych 43
2.4. Zarządzanie procesami złożonych obiektów technicznych 54
2.5. Zarządzanie technologiczne złożonych obiektów technicznych 63
2.6. Zarządzanie inwestycyjne złożonych obiektów technicznych 65
2.7. Modele biznesu złożonych obiektów technicznych 68

Rozdział 3
Bocznice kolejowe jako złożone obiekty techniczne w obecnych uwarunkowaniach prawnych 77
3.1. Uwarunkowania prawne funkcjonowania bocznic kolejowych 77
3.2. Zarządzanie bezpieczeństwem na bocznicach kolejowych 84
3.3. Infrastruktura prywatna - założenia ogólne 94
3.4. Świadectwo bezpieczeństwa bocznicy kolejowej - uwarunkowania techniczne i administracyjne 108

Rozdział 4
Dokumentacja bocznic kolejowych niezbędna dla ich efektywnego funkcjonowania 111
4.1. Zasady projektowania regulaminu pracy bocznicy kolejowej 111
4.2. Wymagania dla opracowywania planów schematycznych bocznic kolejowych 113

Rozdział 5
Zarządzanie procesami utrzymaniowymi bocznicy kolejowej 119
5.1. Procesy utrzymania bocznic kolejowych - uwarunkowania techniczno-organizacyjne 119
5.2. Zarządzanie składnikami aktywów bocznicy kolejowej w jej cyklu życiu 122

Rozdział 6
Zarządzanie efektywnością bocznic kolejowych z uwzględnieniem realizowanych procesów eksploatacyjnych 127
6.1. Kluczowe obszary rozbudowanej analizy efektywności bocznic kolejowych 129
6.2. Koncepcje projektów techniczno-eksploatacyjnych na bocznicach kolejowych 132
6.3. Organizacja i realizacja procesu budowlanego związanego z modernizacją bocznic kolejowych 166
6.4. Rozwiązania IT w zarządzaniu efektywnością bocznic kolejowych 169
6.5. System pomiaru efektywności bocznic kolejowych 185
6.6. Autorska metodyka zarządzania projektami poprawy efektywności pracy bocznic kolejowych 190
6.7. Rekomendacje strategiczne w zakresie oceny efektywności bocznic kolejowych 196

Zakończenie 199
Bibliografia 203
Spis tabel 211
Spis rysunków 215
Spis zdjęć 217
O Autorach 219

W publikacji szeroko opisano zakres i metodykę badań mechanizmów efektywnego zarządzania bocznicami kolejowymi, jak również zagadnienia dotyczące wysokiej efektywności w zarządzaniu złożonymi obiektami technicznymi. Uwzględniono zagadnienia zarządzania projektami oraz zarządzanie procesami, problematykę zarządzania inwestycyjnego, a także kwestię modeli biznesu złożonych obiektów technicznych, jakimi są bocznice kolejowe. Zaprezentowane zostały aspekty prawne, których charakterystyka jest niezbędna dla pełnego zrozumienia pracy bocznic kolejowych, kwestie utrzymania oczekiwanego poziomu bezpieczeństwa na bocznicach kolejowych, jak również proces uzyskiwania świadectwa bezpieczeństwa bocznic kolejowych oraz wymaganą do stosowania dokumentację pracy bocznic kolejowych.

W książce przedstawiono szereg rozwiązań, które określają zakres praktycznych analiz służących doskonaleniu efektywności pracy bocznic kolejowych oraz zawarto użyteczne dla menedżerów bocznic kolejowych rozwiązania praktyczne i propozycje podejścia do doskonalenia efektywności pracy bocznic kolejowych, a także zaprezentowano autorską metodykę zarządzania projektami poprawy efektywności pracy bocznic kolejowych.

 

 

W Polsce, pomimo istotnego znaczenia bocznic w łańcuchach dostaw, poświęcono im niewiele miejsca w publikacjach naukowych. Podjęcie przez Autorów badań nad efektywnym zarządzaniem tymi złożonymi obiektami technicznymi należy uznać jako uzasadnione. Monografia wypełnia w znacznym stopniu istniejącą lukę zarówno w aspekcie rozważań teoretycznych, jak i aplikacyjnych. (…) Zaprezentowana koncepcja może stanowić punkt wyjścia do dalszych rozważań nad metodami i instrumentami doskonalenia efektywności pracy bocznic kolejowych. (…) Autorska koncepcja doskonalenia efektywności bocznic kolejowych na tle uwarunkowań endogenicznych i egzogenicznych stanowi istotny wkład do teorii nauk o zarządzaniu i jakości oraz inżynierii lądowej i transportu. (…)

Z recenzji dr hab. Tadeusza Dyra, prof. nadzw. Uniwersytetu Technologiczno-Humanistycznego im. Kazimierza Pułaskiego w Radomiu

Mechanizmy kształtowania kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym. Czynnik ludzki i organizacyjny
Spis treści - Mechanizmy kształtowania kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym. Czynnik ludzki i organizacyjny

Spis skrótów 11
Wstęp 15

Rozdział 1
Zakres i metodyka badań mechanizmów kształtowania kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym 21
1.1. Ogólny zarys rozważań naukowych 22
1.2. Założenia teoretyczne 23

Rozdział 2
Specyficzne uwarunkowania funkcjonowania podmiotów sektora kolejowego 31
2.1. Przedsiębiorstwo kolejowe jako organizacja wysokiej niezawodności (High Reliability Organization) 33
2.2. Miejsce i rola zarządców infrastruktury kolejowej w kształtowaniu kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym 39
2.3. Miejsce i rola przewoźników kolejowych (pasażerskich i towarowych) w kształtowaniu kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym 40
2.4. Miejsce i rola operatorów bocznic kolejowych w kształtowaniu kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym 42
2.5. Miejsce i rola podmiotów odpowiedzialnych za utrzymanie pojazdów kolejowych w kształtowaniu kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym 44
2.6. Efektywność przedsiębiorstw kolejowych a kształtowanie ich kultury bezpieczeństwa 47

Rozdział 3
Kluczowe byty ontologiczne przedsiębiorstw kolejowych w ich procesach zarządzania 51
3.1. Model biznesu przedsiębiorstw kolejowych 52
3.2. Strategia przedsiębiorstw kolejowych 55
3.3. Procesy w przedsiębiorstwach kolejowych 58
3.4. Projekty w przedsiębiorstwach kolejowych 60

Rozdział 4
Systemy zarządzania bezpieczeństwem w transporcie kolejowym a funkcjonowanie przedsiębiorstw kolejowych 65
4.1. Systemy zarządzania bezpieczeństwem w przedsiębiorstwach kolejowych a ich kultura bezpieczeństwa 68
4.2. Zarządzanie ryzykiem w przedsiębiorstwach kolejowych a kultura bezpieczeństwa 85
4.3. Zarządzanie zmianą oraz innowacjami a kształtowanie kultury bezpieczeństwa przedsiębiorstw kolejowych 91
4.4. Model Dojrzałości Systemu Zarządzania Bezpieczeństwem w kontekście jego rozwoju w przedsiębiorstwach kolejowych 99
4.5. Zdarzenia kolejowe a systemy zarządzania bezpieczeństwem w transporcie kolejowym 114

Rozdział 5
Istota kultury organizacyjnej w zarządzaniu przedsiębiorstwami kolejowymi 125
5.1. Kultura organizacyjna a funkcjonowanie przedsiębiorstw kolejowych 125
5.2. Kontekst organizacji a kultura organizacyjna przedsiębiorstw kolejowych 137
5.3. Podejście systemowe i sieciowe w kształtowaniu kultury organizacyjnej przedsiębiorstw kolejowych 139
5.4. Przywództwo menedżerów jako kluczowy czynnik kształtujący kulturę organizacyjną przedsiębiorstw kolejowych 146

Rozdział 6
Kultura bezpieczeństwa jako specyficzny rodzaj kultury organizacyjnej przedsiębiorstw kolejowych - założenia 151
6.1. Kultura bezpieczeństwa w zarządzaniu przedsiębiorstwami kolejowymi 151
6.2. Typy kultury bezpieczeństwa w zarządzaniu przedsiębiorstwami kolejowymi 158
6.3. Metody oceny kultury bezpieczeństwa wraz z oceną czynnika ludzkiego i organizacyjnego adekwatne dla transportu kolejowego 161
6.4. Kultura bezpieczeństwa technicznego w zarządzaniu przedsiębiorstwami kolejowymi 217
6.5. Kultura bezpieczeństwa zawodowego w zarządzaniu przedsiębiorstwami kolejowymi 223
6.6. Kultura bezpieczeństwa behawioralnego w zarządzaniu przedsiębiorstwami kolejowymi 224

Rozdział 7
Kultura bezpieczeństwa jako specyficzny rodzaj kultury organizacyjnej przedsiębiorstw kolejowych - operacjonalizacja 229
7.1. Kultura bezpieczeństwa a aspekty ergonomii pracy przedsiębiorstw kolejowych 230
7.2. Kultura bezpieczeństwa a warstwowe modele bezpieczeństwa w transporcie kolejowym 238
7.3. Kultura bezpieczeństwa a założenia systemów zarządzania BHP 246
7.4. Koncepcja uczciwej i sprawiedliwej kultury bezpieczeństwa Just Culture a uwarunkowania transportu kolejowego 249
7.5. Pomiar kultury bezpieczeństwa przedsiębiorstw kolejowych 253

Rozdział 8
Miejsce i rola człowieka w przedsiębiorstwach kolejowych 263
8.1. Zarządzanie kompetencjami personelu a kultura organizacyjna przedsiębiorstw kolejowych 263
8.2. Realizacja procesu utrzymania kompetencji w przedsiębiorstwach kolejowych 275
8.3. Czynnik ludzki w przedsiębiorstwach kolejowych - kluczowe aspekty 309
8.4. Niezawodność człowieka a budowa kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym 322
8.5. Świadomość, zaangażowanie i motywacja jako kluczowe atrybuty personelu przedsiębiorstw kolejowych jako krytycznego dla bezpieczeństwa kolejowego 330
8.6. Stres zawodowy, aktywność zawodowa i obciążenie pracą personelu a kultura bezpieczeństwa technicznego i zawodowego przedsiębiorstw kolejowych 332
8.7. Czynnik organizacyjny a zarządzanie ludźmi w przedsiębiorstwach kolejowych 341
8.8. Metody oceny wpływu czynnika ludzkiego i organizacyjnego na bezpieczeństwo mające zastosowanie w przedsiębiorstwach kolejowych 343

Rozdział 9
Systemy sterowania ruchem kolejowym i prowadzenie ruchu kolejowego a czynnik ludzki i organizacyjny 349
9.1. Czynnik ludzki i organizacyjny w zarządzaniu konfiguracją kolejowych systemów technicznych 349
9.2. Czynnik ludzki i organizacyjny w analizie wypadkowości w sektorze transportu kolejowego 358
9.3. Czynnik ludzki i organizacyjny w systemach sterowania i prowadzenia ruchu kolejowego 361
9.4. Czynnik ludzki a urządzenia samoczynnego hamowania pociągów (SHP) i inne rozwiązania techniczne w transporcie kolejowym 371
9.5. Rola symulatorów w transporcie kolejowym a czynnik ludzki 383

Rozdział 10
Operacjonalizacja zasad zarządzania poprzez kulturę bezpieczeństwa w transporcie kolejowym w ujęciu systemowym i procesowym - wybrane rozwiązania implementacyjne 395
10.1. Analiza wypadków kolejowych a czynnik ludzki - wyniki badań 396
10.1.1. Wypadki na liniach kolejowych 397
10.1.2. Wypadki w ramach systemu kolejowego i z udziałem strony trzeciej 399
10.1.3. Analiza przyczyn zdarzeń kolejowych 403
10.1.4. Zdarzenia podczas wykonywania prac modernizacyjnych i remontowych na liniach kolejowych 415
10.1.5. Wypadki i poważne wypadki na bocznicach kolejowych 417
10.1.6. Analiza przyczyn występowania zdarzeń na bocznicach kolejowych 419
10.1.7. Bezpieczeństwo na przejazdach kolejowo-drogowych 422
10.2. Modele kultury bezpieczeństwa mające zastosowanie w przedsiębiorstwach kolejowych 425
10.3. Autorski model kształtowania kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym 439
10.4. Autorski model pomiaru kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym 442
10.5. Przebiegi procesów zarządzania kulturą bezpieczeństwa i czynnikiem ludzkim i organizacyjnym 445

Podsumowanie i wnioski końcowe 461
Bibliografia 477
Spis rysunków 499
Spis wykresów 502
Spis tabel 503
O Autorach 507

Zarządzanie bezpieczeństwem w transporcie kolejowym w ostatnich latach rozwija się szczególnie dynamicznie. Nakłady na doskonalenie kwestii bezpieczeństwa stymulowane są przez oczekiwania społeczne, a także cele polityczne i ekonomiczne. Książka jest źródłem wiedzy niezbędnej do kształtowania dojrzałej kultury bezpieczeństwa w przedsiębiorstwach kolejowych.

Analizie poddane w niej zostały m.in.:

  • istota kultury organizacyjnej w aspekcie kultury bezpieczeństwa
  • definicje, typy oraz modele kultury bezpieczeństwa w ujęciu teoretycznym
  • rola czynników ludzkich organizacyjnych w kształtowaniu kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym
  • rola kultury bezpieczeństwa w minimalizacji zdarzeń kolejowych i wypadków przy pracy.

Dostarcza także czytelnikowi praktycznych narzędzi służących wdrożeniu podstawowych wartości podwyższających jakość zarządzania w zakresie bezpieczeństwa w transporcie kolejowym.

Wypełniając lukę w wiedzy w zakresie miejsca i roli kultury bezpieczeństwa oraz czynnika ludzkiego i organizacyjnego w procesach doskonalenia systemów zarządzania bezpieczeństwem w transporcie kolejowym, autorzy wychodzą naprzeciw potrzebom menedżerów przedsiębiorstw kolejowych, a także studentów uczelni technicznych i ekonomicznych kształcących się na kierunkach związanych z kolejnictwem.

„Przedstawiona do recenzji książka stanowi spójne dzieło (…). Praca ta wypełnia według autorów lukę wiedzy w zakresie miejsca i roli kultury bezpieczeństwa oraz czynnika ludzkiego i organizacyjnego w procesach doskonalenia systemów zarządzania bezpieczeństwem w transporcie kolejowym i trudno się w tym miejscu nie zgodzić z autorami. Monografia ta powinna pomóc menadżerom w podwyższaniu jakości zarządzania przedsiębiorstwami kolejowymi. Może też stanowić lekturę rozszerzającą wiedzę studentów uczelni technicznych i ekonomicznych kształcących się na kierunkach kolejowych. (…) W przedstawionej do oceny pracy można dostrzec warsztat doświadczalny, oryginalny i twórczy, ale również teoretyczny, odtwórczy. Przygotowane opracowanie, dzięki nagromadzeniu materiału badawczego i źródłowego, umożliwia samodzielne studia w zakresie omawianych zagadnień. (…) Najważniejszym zagadnieniem jest przedstawienie autorskiego modelu kształtowania kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym oraz autorskiego modelu pomiaru kultury bezpieczeństwa. (…) Konkludując, należy uznać, że przedstawiony do oceny materiał w postaci monografii jest ciekawy i może stanowić wskazówkę do dalszych prac naukowo-badawczych”.

dr hab. inż. Jakub Młyńczak, prof. PŚ, Katedra Transportu Kolejowego, Wydział Transportu i Inżynierii Lotniczej, Politechniki Śląskiej

„Bezpieczeństwo polskiego transportu kolejowego jest wartością nadrzędną – kluczowym warunkiem zrównoważonego rozwoju branży kolejowej. Nie ma mowy o bezpieczeństwie bez świadomości kultury bezpieczeństwa w każdej organizacji, a w konsekwencji – w całym systemie kolejowym. Co istotne, kultura bezpieczeństwa wraz z wejściem w życie przepisów IV Pakietu Kolejowego staje się też wymogiem prawnym stawianym przedsiębiorstwom kolejowym. Filarem kultury bezpieczeństwa jest m.in. proaktywne podejście do kwestii bezpieczeństwa. Takie podejście opiera się na właściwie stosowanym procesie zarządzania ryzykiem, w tym wykorzystywaniu wiedzy i kompetencji do identyfikowania zagrożeń i wdrażaniu adekwatnych środków kontroli ryzyka. W tym aspekcie tak istotny staje się wpływ czynnika ludzkiego i organizacyjnego w budowaniu znaczenia kultury bezpieczeństwa. O konieczności podjęcia pogłębionej analizy wpływu czynnika ludzkiego na bezpieczeństwo transportu kolejowego świadczy znaczący udział wpływu działań i zachowań ludzkich na wypadkowość tej gałęzi transportu. Monografia „Mechanizmy kształtowania kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym. Czynnik ludzki i organizacyjny” autorstwa prof. nadzw. dr. hab. inż. Adama Jabłońskiego oraz prof. nadzw. dr. hab. inż. Marka Jabłońskiego nie tylko dostarcza czytelnikowi podstaw teoretycznych niezbędnych do kształtowania dojrzałej kultury bezpieczeństwa w przedsiębiorstwach kolejowych, ale też wyposaża go w praktyczne narzędzia i mechanizmy służące wdrożeniu podstawowych wartości składających się na współcześnie rozumianą kulturę bezpieczeństwa w transporcie kolejowym.

Niniejsza publikacja wpisuje się w rozwijaną przez Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego od 2016 r. koncepcję kultury bezpieczeństwa określoną w Deklaracji w sprawie rozwoju bezpieczeństwa w transporcie kolejowym”.

dr inż. Ignacy Góra, Prezes Urzędu Transportu Kolejowego

Railway Safety Culture Model. Theory and Practical Implications
Spis treści - Railway Safety Culture Model. Theory and Practical Implications

List of abbreviations 9
Introduction 11

Chapter 1
The scope and methodology of research into the mechanisms of shaping safety culture in rail transport 17
1.1. The general outline of scientific discussion 18
1.2. Theoretical assumptions 19

Chapter 2
Specific conditions for the functioning of entities in the rail sector 27
2.1. A railway enterprise as a High Reliability Organization 29
2.2. The place and role of railway infrastructure managers and railway undertakings in shaping safety culture in rail transport 35
2.3. The place and role of railway siding users in shaping safety culture in rail transport 37
2.4. The place and role of entities in charge of maintenance of railway vehicles (ECMs) in shaping safety culture in rail transport 39

Chapter 3
Safety management systems in rail transport and the functioning of railway enterprises 43
3.1. Safety management systems in railway enterprises and their safety culture 46
3.2. Risk management in railway enterprises and safety culture 56
3.3. Change and innovation management and shaping the safety culture of railway enterprises 61

Chapter 4
Safety culture as a specific type of the organizational culture of railway enterprises - assumptions 69
4.1. Safety culture in railway enterprise management 69
4.2. Technical safety culture in railway enterprise management 74
4.3. Occupational safety culture in railway enterprise management 76
4.4. Behavioral safety culture in railway enterprise management 78

Chapter 5
Safety culture as a specific type of the organizational culture of railway enterprises - operationalization 81
5.1. Safety culture and aspects of the workplace ergonomics in railway enterprises 81
5.2. OHS safety culture and the assumptions of OHS management systems 86
5.3. The concept of Just Culture and conditions of rail transport 89
5.4. Measurement of the safety culture of railway enterprises 92

Chapter 6
The place and role of a person in railway enterprises 97
6.1. Personnel competency management and the organizational culture of railway enterprises 97
6.2. A human factor in railway enterprises - key aspects 110
6.3. Awareness, commitment and motivation as the crucial attributes of the personnel of railway enterprises critical to railway safety 122
6.4. An organizational factor, occupational stress and the culture of the technical and occupational safety of railway enterprises 124

Chapter 7
Railway traffic control systems and railway traffic management
versus human and organizational factors 129
7.1. Human and organizational factors in managing the configuration of railway technical systems 129
7.2. Human and organizational factors in the analysis of accidents in the rail transport sector 138
7.3. Human and organizational factors in railway traffic control and management systems 140

Chapter 8
The operationalization of management principles through safety culture in rail transport in terms of systems and processes - selected implementation solutions 145
8.1. An original model of shaping safety culture in rail transport 146
8.2. An original model of measuring safety culture in rail transport 149
8.3. The course of the management of safety culture processes and human and organizational factors 151

Conclusion 167
References 183
List of figures 195
List of tables 196
About the authors 197

Zaprezentowane w monografii treści, koncepcje, metody i techniki mają charakter holistyczny, gdyż holistyczne jest zagadnienie bezpieczeństwa ruchu kolejowego. Autorzy sięgnęli do bardzo wielu źródeł literaturowych oraz uwarunkowań praktycznych, aby w sposób dogłębny wyjaśnić uwarunkowania mechanizmów kształtowania kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym. Praca ta wypełnia według autorów lukę wiedzy w zakresie miejsca i roli kultury bezpieczeństwa oraz czynnika ludzkiego i organizacyjnego w procesach doskonalenia systemów zarządzania bezpieczeństwem w transporcie kolejowym. Analizuje także wpływ aspektów technicznych na kształtowanie zachowań pracowników w systemie kolejowym. W szczególności w kontekście rozwiązań technicznych odnosi się do efektywnego wykorzystania urządzeń sterowania ruchem kolejowym i zasad sterowania ruchem kolejowym, ocenianych z punktu widzenia czynnika ludzkiego i organizacyjnego. Posłużyć powinna menadżerom w podwyższaniu jakości zarządzania przedsiębiorstwami kolejowymi.

(…) „Praca stanowi swoiste kompendium wiedzy o możliwościach praktycznej realizacji podnoszenia poziomu bezpieczeństwa w ruchu kolejowym na rynku Unii Europejskiej z wykorzystaniem dorobku teoretycznego nauk o zarządzaniu, z zaakcentowaniem znaczenia tematyki kultury bezpieczeństwa. Sądzę że praca ma charakter wyjątkowy. Wyjątkowość jej polega na umiejętnym powiązaniu elementów teorii i praktyki zarządzania wobec specyficznych wymagań sektora kolejowego. Wkomponowuje kwestie kultury bezpieczeństwa w dorobek związany z aktualnymi dokumentami na poziomie Unii Europejskiej, wpisując się w założenia tzw. IV Pakietu Kolejowego. Na podkreślenie zasługuje opracowanie autorskiego modelu kształtowania i pomiaru kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym. Ten innowacyjny model ma zastosowanie do przedsiębiorstw kolejowych na poziomie Europy, może być także wykorzystany do budowy modeli przedsiębiorstw kolejowych na poziomie poszczególnych krajów. Interdyscyplinarność modelu sprzyja transferowi wiedzy i technologii w transporcie kolejowym, akcentując konieczność budowy pozytywnej kultury bezpieczeństwa zarówno przedsiębiorstw kolejowych jak i całego systemu kolejowego. Model ten w swych założeniach uwzględnia wpływ zarówno o charakterze gospodarczym jak i społecznym. Wpływ ten wynika nie tylko z upowszechniania praktyk czy zachowań, ale zachęca do wymiany doświadczeń obejmując swym zasięgiem podmioty funkcjonujące na rynku kolejowym oraz poszczególnych interesariuszy. Wpływ ten może się przejawiać w reakcji instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo w ruchu kolejowym zarówno na poziomie Unii Europejskiej jak i krajowym. Może się odnosić także do zaangażowania osób zajmujących się teorią i praktyką zarządzania w zakresie doskonalenia systemów zarządzania bezpieczeństwem, wpływając na rozwój i wzrost zainteresowania tą tematyką.”(…).

Z recenzji: Prof. dr hab. Andrzeja Chodyńskiego, Redaktora tematycznego czasopisma Security. Theory and Practice, Andrzej Frycz Modrzewski Krakow University, Poland

SPIS TREŚCI - Mechanizmy zapewnienia zgodności technicznej i bezpiecznej integracji w transporcie kolejowym
MECHANIZMY EFEKTYWNEGO ZARZĄDZANIA BEZPIECZEŃSTWEM W TRANSPORCIE KOLEJOWYM​
Spis treści - Mechanizmy efektywnego zarządzania bezpieczeństwem w transporcie kolejowym

Wykaz skrótów 11
Wstęp 15

Rozdział 1
Zakres i metodyka badań mechanizmów efektywnego zarządzania bezpieczeństwem w transporcie kolejowym 19
1.1. Ogólny zarys rozważań naukowych 19
1.2. Założenia teoretyczne 19

Rozdział 2
Zarządzanie systemowe i procesowe w transporcie kolejowym 31
2.1. Doskonalenie aspektów zarządzania jako czynnik zwiększający możliwości poprawy bezpieczeństwa w transporcie kolejowym a podejście systemowe 35
2.2. Podejście procesowe w efektywnym zarządzaniu bezpieczeństwem w transporcie kolejowym 42
2.3. Bezpieczeństwo transportu kolejowego - aspekty zarządcze 47

Rozdział 3
Zarządzanie ryzykiem technicznym i zawodowym w transporcie kolejowym 55
3.1. Ryzyko techniczne w transporcie kolejowym 62
3.2. Modele zarządzania ryzykiem technicznym w transporcie kolejowym 69
3.3. System zarządzania ryzykiem w transporcie kolejowym - założenia metodologiczne 91
3.3.1. Integracja i konfiguracja a system zarządzania ryzykiem w transporcie kolejowym 92
3.3.2. Zakres prawny budowy Zintegrowanego Systemu Zarządzania Ryzykiem w przedsiębiorstwie kolejowym 94
3.3.3. Zakres organizacyjny budowy Zintegrowanego Systemu Zarządzania Ryzykiem w przedsiębiorstwie kolejowym 96
3.3.4. Zakres technologiczny budowy Zintegrowanego Systemu Zarządzania Ryzykiem w przedsiębiorstwie kolejowym 98
3.4. Kluczowe aspekty kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym 101
3.5. Ryzyko zawodowe w transporcie kolejowym 114
3.6. Miejsce i rola stosowania dobrych praktyk w zarządzaniu ryzykiem i bezpieczeństwem z wykorzystaniem benchmarkingu 118
3.7. Zalecenia strategiczne dla przedsiębiorców kolejowych w zakresie stosowania ryzyka technicznego i zawodowego 124

Rozdział 4
Zarządzanie czynnikiem ludzkim w transporcie kolejowym 127
4.1. Czynnik ludzki w Systemach Zarządzania Bezpieczeństwem w transporcie kolejowym 128
4.2. Kryterium porównawcze wybranych metod oceny czynnika ludzkiego w kontekście bezpieczeństwa transportu kolejowego 130
4.3. Ocena błędów ludzkich z wykorzystaniem wybranych metod a zarządzanie bezpieczeństwem w transporcie kolejowym 134
4.3.1. Model HFCAS (Human Factors Analysis and Classification System) - Analiza czynnika ludzkiego i system klasyfikacji 137
4.3.2. Model SHELL 139
4.3.3. Eye tracking 139
4.3.4. Pointing and Calling 140
4.4. Błędy ludzkie w systemach sterowania ruchem kolejowym 141
4.5. Zarządzanie ryzykiem wystąpienia błędów ludzkich w transporcie kolejowym 142
4.6. Systemy sterowania ruchem klasy B a czynnik ludzki 143
4.7. Błędy ludzkie i ich kategoryzacja 148

Rozdział 5
Zarządzanie zmianą w transporcie kolejowym 151
5.1. Zarządzanie znaczącymi zmianami w transporcie kolejowym 152
5.1.1. Kodeksy postępowania, systemy odniesienia i szacowanie ryzyka jawnego oraz określenie scenariuszy i środków bezpieczeństwa jako źródło dobrych praktyk w zarządzaniu ryzykiem i bezpieczeństwem w transporcie kolejowym 158
5.1.2. Metody wyceny ryzyka jawnego - krytyczna analiza 160
5.1.3. Przygotowywanie raportów z wyceny i oceny ryzyka - kluczowe doświadczenia i problemy 168
5.2. Miejsce i rola niezależnych jednostek inspekcyjnych w polskim prawodawstwie 170
5.3. Zadania niezależnych jednostek inspekcyjnych w zarządzaniu ryzykiem w transporcie kolejowym 172
5.4. Dokumentacja niezależnych jednostek inspekcyjnych w zarządzaniu ryzykiem w transporcie kolejowym 174
5.5. Rekomendacje i zalecenia związane z funkcjonowaniem niezależnych jednostek inspekcyjnych w warunkach polskich 177
5.5.1. Zastosowanie procedury akredytacji w procesie wyłaniania jednostek oceniających adekwatność procesu zarządzania ryzykiem 178
5.5.2. Wprowadzanie innowacji w transporcie kolejowym a dopuszczalność ryzyka 181

Rozdział 6
Zarządzanie utrzymaniem wagonów towarowych 183
6.1. System zarządzania utrzymaniem wagonów towarowych - założenia metodyczne 186
6.2. Utrzymanie wagonów towarowych z punktu widzenia wymagań Rozporządzenia Komisji (UE) nr 445/2011 z dnia 10 maja 2011 r. w sprawie systemu certyfikacji podmiotów odpowiedzialnych za utrzymanie w zakresie obejmującym wagony towarowe oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 653/2007 197
6.3. Zarządzanie ryzykiem w procesie utrzymania wagonów towarowych 198
6.4. Zarządzanie konfiguracją w procesie utrzymania wagonów towarowych 205
6.5. Zarządzanie konfiguracją w systemie VPI 208
6.6. Zarządzanie interfejsami w utrzymaniu wagonów towarowych 216
6.7. Doskonalenie procesu zarządzania utrzymaniem taboru kolejowego 219

Rozdział 7
Zarządzanie utrzymaniem infrastruktury kolejowej 227
7.1. Nowe trendy zarządzania utrzymaniem a wybrane regulacje prawne 234
7.2. Zarządzanie konfiguracją w procesie utrzymania infrastruktury kolejowej 237
7.3. Prewencyjne utrzymanie infrastruktury kolejowej - zarys nowego podejścia 241
7.4. Wybrane przykłady innowacyjnych rozwiązań w sferze zarządzania utrzymaniem infrastruktury kolejowej oraz zarządzania konfiguracją 244
7.5. Rekomendacje doskonalenia procesów zarządzania utrzymaniem w polskich przedsiębiorstwach kolejowych 246

Rozdział 8
Zarządzanie bocznicami kolejowymi 249
8.1. Implementacja dyrektywy 2012/34 UE w sprawie utworzenia jednolitego obszaru kolejowego - nowelizacja ustawy o transporcie kolejowym 249
8.2. Sporządzenie statutu sieci kolejowej jako nowy obowiązek zarządcy infrastruktury usługowej 251
8.3. Wymagania dla użytkowników bocznic kolejowych w zakresie procedury postępowania z wypadkami 253
8.4. Operacjonalizacja procesów zarządczych bocznicy kolejowej w kryterium bezpieczeństwa 255
8.5. Objęcie bocznic kolejowych certyfikatem bezpieczeństwa przewoźnika kolejowego 258

Rozdział 9
Zarządzanie jakością przewozów kolejowych 263
9.1. Zarządzanie jakością usług a transport kolejowy 264
9.2. Jakość usług przewozów kolejowych a wymagania prawne - podejście interdyscyplinarne 266
9.3. Monitorowanie jakości w transporcie pasażerskim - zarządzanie wynikami 270
9.4. Relacja systemu zarządzania jakością a system zarządzania bezpieczeństwem w transporcie kolejowym 273

Rozdział 10
Monitorowanie i audytowanie w systemach zarządzania bezpieczeństwem oraz utrzymaniem wagonów towarowych w transporcie kolejowym 279
10.1. Monitorowanie w systemach zarządzania 280
10.2. Monitorowanie wobec założeń systemów zarządzania bezpieczeństwem i utrzymaniem w transporcie kolejowym 283
10.3. Monitorowanie wyników z wykorzystaniem wspólnych wskaźników bezpieczeństwa 285
10.4. Zarządzanie wiedzą i informacją w ramach monitorowania bezpieczeństwa w transporcie kolejowym 287
10.5. Mechanizmy efektywnego monitorowania strategii bezpieczeństwa i parametrów systemu zarządzania bezpieczeństwem w transporcie kolejowym 288
10.6. Audytowanie systemów zarządzania w transporcie kolejowym 296
10.7. Wymagania prawne opisujące mechanizmy kontroli oraz audytu w systemach zarządzania bezpieczeństwem i utrzymaniem 297
10.8. Kontrola i audyt w systemach zarządzania bezpieczeństwem i utrzymaniem 299
10.9. Rekomendacje dla audytorów Systemów Zarządzania bezpieczeństwem i utrzymaniem w transporcie kolejowym 303

Rozdział 11
Nowa teoria zarządzania bezpieczeństwem w transporcie kolejowym i jej perspektywy rozwoju 307
11.1. Czwarty Pakiet Kolejowy jako źródło doskonalenia Systemów Zarządzania Bezpieczeństwem w Transporcie Kolejowym 307
11.2. Alerty bezpieczeństwa, zalecenia Państwowej Komisji ds. Badania Wypadków Kolejowych i wnioski z kontroli Najwyższej Izby Kontroli jako źródło doskonalenia Systemów Zarządzania Bezpieczeństwem w Transporcie Kolejowym 323
11.3. Cyberbezpieczeństwo i jego uwarunkowania jako dalszy obszar doskonalenia Systemów Zarządzania Bezpieczeństwem w Transporcie Kolejowym 328
11.4. Kluczowe rekomendacje strategiczne dla dalszego rozwoju i doskonalenia mechanizmów efektywnego zarządzania bezpieczeństwem w transporcie kolejowym 330
11.5. Analiza krytyczna systemów zarządzania bezpieczeństwem i utrzymaniem w transporcie kolejowym 331
11.6. Założenia nowej teorii zarządzania bezpieczeństwem w transporcie kolejowym 332
11.7. Konceptualizacja nowej teorii zarządzania bezpieczeństwem w transporcie kolejowym 335

Zakończenie 339
Bibliografia 343

Załączniki 355
Załącznik nr 1 - Szczegółowy zakres przeprowadzonych badań jakościowych w latach 2007-2017 355
Załącznik nr 2 - Wykaz typowych błędów implementacyjnych występujących w trakcie budowy, wdrażania i oceny Systemów Zarządzania Bezpieczeństwem dla przewoźników kolejowych zgodnie z Rozporządzeniem KE 1158/2010 362
Załącznik nr 3 - Wykaz typowych błędów implementacyjnych występujących w trakcie budowy, wdrażania i oceny Systemów Zarządzania Utrzymaniem zgodnie z Rozporządzeniem KE 445/2011 373

Spis rysunków 395
Spis tabel 399
O Autorach 401

Duet autorski, specjalizujący się w problematyce zarządzania bezpieczeństwem w transporcie kolejowym z dużym dorobkiem teoretycznym i praktycznym jest gwarancją wysokiego poziomu naukowego tekstów. Autorzy monografii są ponadto znani z wielu innych publikacji w piśmiennictwie fachowym. Recenzowana monografia dała im możliwość pogłębienia i poszerzenia niektórych zagadnień, a także wprowadzenia do tekstów wielu nowych zagadnień naukowych, dotychczas dość skromnie prezentowanych w piśmiennictwie naukowym poświęconym transportowi kolejowemu.
Oceniając całościowo strukturę monografii, a w szczególności zaproponowany jej układ, można stwierdzić, że jest on, co do zasady, prawidłowy z punktu widzenia całego zamierzenia wydawniczego, polegającego na pokazaniu w szczególności odbiorcom z praktyki gospodarczej całego sektora kolejowego, czym powinno być nowoczesne podejście do systemowego zarządzania bezpieczeństwem i procesami utrzy-maniowymi w transporcie kolejowym. (…)
Autorzy wnieśli bardzo duży, nowatorski wkład własny w przygotowanie poszczególnych fragmentów publikacji. Wobec tego książka ma w bardzo dużym stopniu charakter oryginalnego dzieła naukowego, gdzie w każdej jej części widoczne są elementy własnej twórczości autorów. Dodać można, że w polskiej literaturze przedmiotu nie ma monografii tak obszernej i kompleksowo ujmującej zagadnienia zarządzania bezpieczeństwem i utrzymaniem w transporcie kolejowym.
Prof. dr hab. Juliusz Engelhardt, Uniwersytet Szczeciński

 

Cieszę się, że powstała publikacja autorstwa Marka Jabłońskiego oraz Adama Jabłońskiego „Mechanizmy efektywnego zarządzania bezpieczeństwem w transporcie kolejowym”, która doskonale wpisuje się w aktualne potrzeby rynku kolejowego, odpowiadając na wiele pytań, jakie stawiają sobie każdego dnia jego uczestnicy. W mojej ocenie praca ta jest kompleksowym źródłem informacji dla specjalistów z dziedziny kolejnictwa. Na szczególną uwagę zasługuje imponująca liczba źródłowych materiałów, wykorzystanych przez autorów oraz czas powstawania opracowania.
Dodatkową zaletą tej publikacji jest zawarty w niej materiał dydaktyczno-poglądowy i wiele praktycznych rozwiązań stosowanych przy wdrażaniu systemów zarządzania bezpieczeństwem i systemów zarządzania utrzymaniem, a jej atrakcyjność podnosi zastosowany zrozumiały i czytelny język, co w tego typu opracowaniach nie jest łatwe do osiągnięcia. Wymienione czynniki oraz doświadczenie autorów czynią opisywaną monografię lekturą obowiązkową dla osób zaangażowanych w rozwój systemu zarządzania bezpieczeństwem. Książka stanowi moim zdaniem doskonałe uzupełnienie działań Urzędu Transportu Kolejowego w ramach Akademii UTK, mających na celu zwiększenie świadomości uczestników rynku kolejowego w obszarze systemów zarządzania bezpieczeństwem. To niewątpliwie stanowi kolejny krok na drodze do rozwoju kultury bezpieczeństwa w Polsce.
Gratuluję autorom osiągniętego rezultatu, a Państwu życzę przyjemnej lektury.

Dr. inż. Ignacy Góra, Prezes Urzędu Transportu Kolejowego

Mechanizmy efektywnego zarządzania bocznicami kolejowymi
Spis treści - Mechanizmy efektywnego zarządzania bocznicami kolejowymi

Spis skrótów 7
Wstęp 11

Rozdział 1
Zakres i metodyka badań mechanizmów efektywnego zarządzania bocznicami kolejowymi 15
1.1. Ogólny zarys rozważań naukowych 15
1.2. Założenia teoretyczne 16

Rozdział 2
Systemowe zarządzanie obiektami technicznymi na przykładzie bocznic kolejowych 25
2.1. Teoria złożoności a zarządzanie obiektami technicznymi 25
2.2. Wysoka efektywność w zarządzaniu złożonymi obiektami technicznymi 35
2.3. Zarządzanie projektami złożonych obiektów technicznych 43
2.4. Zarządzanie procesami złożonych obiektów technicznych 54
2.5. Zarządzanie technologiczne złożonych obiektów technicznych 63
2.6. Zarządzanie inwestycyjne złożonych obiektów technicznych 65
2.7. Modele biznesu złożonych obiektów technicznych 68

Rozdział 3
Bocznice kolejowe jako złożone obiekty techniczne w obecnych uwarunkowaniach prawnych 77
3.1. Uwarunkowania prawne funkcjonowania bocznic kolejowych 77
3.2. Zarządzanie bezpieczeństwem na bocznicach kolejowych 84
3.3. Infrastruktura prywatna - założenia ogólne 94
3.4. Świadectwo bezpieczeństwa bocznicy kolejowej - uwarunkowania techniczne i administracyjne 108

Rozdział 4
Dokumentacja bocznic kolejowych niezbędna dla ich efektywnego funkcjonowania 111
4.1. Zasady projektowania regulaminu pracy bocznicy kolejowej 111
4.2. Wymagania dla opracowywania planów schematycznych bocznic kolejowych 113

Rozdział 5
Zarządzanie procesami utrzymaniowymi bocznicy kolejowej 119
5.1. Procesy utrzymania bocznic kolejowych - uwarunkowania techniczno-organizacyjne 119
5.2. Zarządzanie składnikami aktywów bocznicy kolejowej w jej cyklu życiu 122

Rozdział 6
Zarządzanie efektywnością bocznic kolejowych z uwzględnieniem realizowanych procesów eksploatacyjnych 127
6.1. Kluczowe obszary rozbudowanej analizy efektywności bocznic kolejowych 129
6.2. Koncepcje projektów techniczno-eksploatacyjnych na bocznicach kolejowych 132
6.3. Organizacja i realizacja procesu budowlanego związanego z modernizacją bocznic kolejowych 166
6.4. Rozwiązania IT w zarządzaniu efektywnością bocznic kolejowych 169
6.5. System pomiaru efektywności bocznic kolejowych 185
6.6. Autorska metodyka zarządzania projektami poprawy efektywności pracy bocznic kolejowych 190
6.7. Rekomendacje strategiczne w zakresie oceny efektywności bocznic kolejowych 196

Zakończenie 199
Bibliografia 203
Spis tabel 211
Spis rysunków 215
Spis zdjęć 217
O Autorach 219

W publikacji szeroko opisano zakres i metodykę badań mechanizmów efektywnego zarządzania bocznicami kolejowymi, jak również zagadnienia dotyczące wysokiej efektywności w zarządzaniu złożonymi obiektami technicznymi. Uwzględniono zagadnienia zarządzania projektami oraz zarządzanie procesami, problematykę zarządzania inwestycyjnego, a także kwestię modeli biznesu złożonych obiektów technicznych, jakimi są bocznice kolejowe. Zaprezentowane zostały aspekty prawne, których charakterystyka jest niezbędna dla pełnego zrozumienia pracy bocznic kolejowych, kwestie utrzymania oczekiwanego poziomu bezpieczeństwa na bocznicach kolejowych, jak również proces uzyskiwania świadectwa bezpieczeństwa bocznic kolejowych oraz wymaganą do stosowania dokumentację pracy bocznic kolejowych.

W książce przedstawiono szereg rozwiązań, które określają zakres praktycznych analiz służących doskonaleniu efektywności pracy bocznic kolejowych oraz zawarto użyteczne dla menedżerów bocznic kolejowych rozwiązania praktyczne i propozycje podejścia do doskonalenia efektywności pracy bocznic kolejowych, a także zaprezentowano autorską metodykę zarządzania projektami poprawy efektywności pracy bocznic kolejowych.

 

 

W Polsce, pomimo istotnego znaczenia bocznic w łańcuchach dostaw, poświęcono im niewiele miejsca w publikacjach naukowych. Podjęcie przez Autorów badań nad efektywnym zarządzaniem tymi złożonymi obiektami technicznymi należy uznać jako uzasadnione. Monografia wypełnia w znacznym stopniu istniejącą lukę zarówno w aspekcie rozważań teoretycznych, jak i aplikacyjnych. (…) Zaprezentowana koncepcja może stanowić punkt wyjścia do dalszych rozważań nad metodami i instrumentami doskonalenia efektywności pracy bocznic kolejowych. (…) Autorska koncepcja doskonalenia efektywności bocznic kolejowych na tle uwarunkowań endogenicznych i egzogenicznych stanowi istotny wkład do teorii nauk o zarządzaniu i jakości oraz inżynierii lądowej i transportu. (…)

Z recenzji dr hab. Tadeusza Dyra, prof. nadzw. Uniwersytetu Technologiczno-Humanistycznego im. Kazimierza Pułaskiego w Radomiu

Mechanizmy kształtowania kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym. Czynnik ludzki i organizacyjny
Spis treści - Mechanizmy kształtowania kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym. Czynnik ludzki i organizacyjny

Spis skrótów 11
Wstęp 15

Rozdział 1
Zakres i metodyka badań mechanizmów kształtowania kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym 21
1.1. Ogólny zarys rozważań naukowych 22
1.2. Założenia teoretyczne 23

Rozdział 2
Specyficzne uwarunkowania funkcjonowania podmiotów sektora kolejowego 31
2.1. Przedsiębiorstwo kolejowe jako organizacja wysokiej niezawodności (High Reliability Organization) 33
2.2. Miejsce i rola zarządców infrastruktury kolejowej w kształtowaniu kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym 39
2.3. Miejsce i rola przewoźników kolejowych (pasażerskich i towarowych) w kształtowaniu kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym 40
2.4. Miejsce i rola operatorów bocznic kolejowych w kształtowaniu kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym 42
2.5. Miejsce i rola podmiotów odpowiedzialnych za utrzymanie pojazdów kolejowych w kształtowaniu kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym 44
2.6. Efektywność przedsiębiorstw kolejowych a kształtowanie ich kultury bezpieczeństwa 47

Rozdział 3
Kluczowe byty ontologiczne przedsiębiorstw kolejowych w ich procesach zarządzania 51
3.1. Model biznesu przedsiębiorstw kolejowych 52
3.2. Strategia przedsiębiorstw kolejowych 55
3.3. Procesy w przedsiębiorstwach kolejowych 58
3.4. Projekty w przedsiębiorstwach kolejowych 60

Rozdział 4
Systemy zarządzania bezpieczeństwem w transporcie kolejowym a funkcjonowanie przedsiębiorstw kolejowych 65
4.1. Systemy zarządzania bezpieczeństwem w przedsiębiorstwach kolejowych a ich kultura bezpieczeństwa 68
4.2. Zarządzanie ryzykiem w przedsiębiorstwach kolejowych a kultura bezpieczeństwa 85
4.3. Zarządzanie zmianą oraz innowacjami a kształtowanie kultury bezpieczeństwa przedsiębiorstw kolejowych 91
4.4. Model Dojrzałości Systemu Zarządzania Bezpieczeństwem w kontekście jego rozwoju w przedsiębiorstwach kolejowych 99
4.5. Zdarzenia kolejowe a systemy zarządzania bezpieczeństwem w transporcie kolejowym 114

Rozdział 5
Istota kultury organizacyjnej w zarządzaniu przedsiębiorstwami kolejowymi 125
5.1. Kultura organizacyjna a funkcjonowanie przedsiębiorstw kolejowych 125
5.2. Kontekst organizacji a kultura organizacyjna przedsiębiorstw kolejowych 137
5.3. Podejście systemowe i sieciowe w kształtowaniu kultury organizacyjnej przedsiębiorstw kolejowych 139
5.4. Przywództwo menedżerów jako kluczowy czynnik kształtujący kulturę organizacyjną przedsiębiorstw kolejowych 146

Rozdział 6
Kultura bezpieczeństwa jako specyficzny rodzaj kultury organizacyjnej przedsiębiorstw kolejowych - założenia 151
6.1. Kultura bezpieczeństwa w zarządzaniu przedsiębiorstwami kolejowymi 151
6.2. Typy kultury bezpieczeństwa w zarządzaniu przedsiębiorstwami kolejowymi 158
6.3. Metody oceny kultury bezpieczeństwa wraz z oceną czynnika ludzkiego i organizacyjnego adekwatne dla transportu kolejowego 161
6.4. Kultura bezpieczeństwa technicznego w zarządzaniu przedsiębiorstwami kolejowymi 217
6.5. Kultura bezpieczeństwa zawodowego w zarządzaniu przedsiębiorstwami kolejowymi 223
6.6. Kultura bezpieczeństwa behawioralnego w zarządzaniu przedsiębiorstwami kolejowymi 224

Rozdział 7
Kultura bezpieczeństwa jako specyficzny rodzaj kultury organizacyjnej przedsiębiorstw kolejowych - operacjonalizacja 229
7.1. Kultura bezpieczeństwa a aspekty ergonomii pracy przedsiębiorstw kolejowych 230
7.2. Kultura bezpieczeństwa a warstwowe modele bezpieczeństwa w transporcie kolejowym 238
7.3. Kultura bezpieczeństwa a założenia systemów zarządzania BHP 246
7.4. Koncepcja uczciwej i sprawiedliwej kultury bezpieczeństwa Just Culture a uwarunkowania transportu kolejowego 249
7.5. Pomiar kultury bezpieczeństwa przedsiębiorstw kolejowych 253

Rozdział 8
Miejsce i rola człowieka w przedsiębiorstwach kolejowych 263
8.1. Zarządzanie kompetencjami personelu a kultura organizacyjna przedsiębiorstw kolejowych 263
8.2. Realizacja procesu utrzymania kompetencji w przedsiębiorstwach kolejowych 275
8.3. Czynnik ludzki w przedsiębiorstwach kolejowych - kluczowe aspekty 309
8.4. Niezawodność człowieka a budowa kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym 322
8.5. Świadomość, zaangażowanie i motywacja jako kluczowe atrybuty personelu przedsiębiorstw kolejowych jako krytycznego dla bezpieczeństwa kolejowego 330
8.6. Stres zawodowy, aktywność zawodowa i obciążenie pracą personelu a kultura bezpieczeństwa technicznego i zawodowego przedsiębiorstw kolejowych 332
8.7. Czynnik organizacyjny a zarządzanie ludźmi w przedsiębiorstwach kolejowych 341
8.8. Metody oceny wpływu czynnika ludzkiego i organizacyjnego na bezpieczeństwo mające zastosowanie w przedsiębiorstwach kolejowych 343

Rozdział 9
Systemy sterowania ruchem kolejowym i prowadzenie ruchu kolejowego a czynnik ludzki i organizacyjny 349
9.1. Czynnik ludzki i organizacyjny w zarządzaniu konfiguracją kolejowych systemów technicznych 349
9.2. Czynnik ludzki i organizacyjny w analizie wypadkowości w sektorze transportu kolejowego 358
9.3. Czynnik ludzki i organizacyjny w systemach sterowania i prowadzenia ruchu kolejowego 361
9.4. Czynnik ludzki a urządzenia samoczynnego hamowania pociągów (SHP) i inne rozwiązania techniczne w transporcie kolejowym 371
9.5. Rola symulatorów w transporcie kolejowym a czynnik ludzki 383

Rozdział 10
Operacjonalizacja zasad zarządzania poprzez kulturę bezpieczeństwa w transporcie kolejowym w ujęciu systemowym i procesowym - wybrane rozwiązania implementacyjne 395
10.1. Analiza wypadków kolejowych a czynnik ludzki - wyniki badań 396
10.1.1. Wypadki na liniach kolejowych 397
10.1.2. Wypadki w ramach systemu kolejowego i z udziałem strony trzeciej 399
10.1.3. Analiza przyczyn zdarzeń kolejowych 403
10.1.4. Zdarzenia podczas wykonywania prac modernizacyjnych i remontowych na liniach kolejowych 415
10.1.5. Wypadki i poważne wypadki na bocznicach kolejowych 417
10.1.6. Analiza przyczyn występowania zdarzeń na bocznicach kolejowych 419
10.1.7. Bezpieczeństwo na przejazdach kolejowo-drogowych 422
10.2. Modele kultury bezpieczeństwa mające zastosowanie w przedsiębiorstwach kolejowych 425
10.3. Autorski model kształtowania kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym 439
10.4. Autorski model pomiaru kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym 442
10.5. Przebiegi procesów zarządzania kulturą bezpieczeństwa i czynnikiem ludzkim i organizacyjnym 445

Podsumowanie i wnioski końcowe 461
Bibliografia 477
Spis rysunków 499
Spis wykresów 502
Spis tabel 503
O Autorach 507

Zarządzanie bezpieczeństwem w transporcie kolejowym w ostatnich latach rozwija się szczególnie dynamicznie. Nakłady na doskonalenie kwestii bezpieczeństwa stymulowane są przez oczekiwania społeczne, a także cele polityczne i ekonomiczne. Książka jest źródłem wiedzy niezbędnej do kształtowania dojrzałej kultury bezpieczeństwa w przedsiębiorstwach kolejowych.

Analizie poddane w niej zostały m.in.:

  • istota kultury organizacyjnej w aspekcie kultury bezpieczeństwa
  • definicje, typy oraz modele kultury bezpieczeństwa w ujęciu teoretycznym
  • rola czynników ludzkich organizacyjnych w kształtowaniu kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym
  • rola kultury bezpieczeństwa w minimalizacji zdarzeń kolejowych i wypadków przy pracy.

Dostarcza także czytelnikowi praktycznych narzędzi służących wdrożeniu podstawowych wartości podwyższających jakość zarządzania w zakresie bezpieczeństwa w transporcie kolejowym.

Wypełniając lukę w wiedzy w zakresie miejsca i roli kultury bezpieczeństwa oraz czynnika ludzkiego i organizacyjnego w procesach doskonalenia systemów zarządzania bezpieczeństwem w transporcie kolejowym, autorzy wychodzą naprzeciw potrzebom menedżerów przedsiębiorstw kolejowych, a także studentów uczelni technicznych i ekonomicznych kształcących się na kierunkach związanych z kolejnictwem.

„Przedstawiona do recenzji książka stanowi spójne dzieło (…). Praca ta wypełnia według autorów lukę wiedzy w zakresie miejsca i roli kultury bezpieczeństwa oraz czynnika ludzkiego i organizacyjnego w procesach doskonalenia systemów zarządzania bezpieczeństwem w transporcie kolejowym i trudno się w tym miejscu nie zgodzić z autorami. Monografia ta powinna pomóc menadżerom w podwyższaniu jakości zarządzania przedsiębiorstwami kolejowymi. Może też stanowić lekturę rozszerzającą wiedzę studentów uczelni technicznych i ekonomicznych kształcących się na kierunkach kolejowych. (…) W przedstawionej do oceny pracy można dostrzec warsztat doświadczalny, oryginalny i twórczy, ale również teoretyczny, odtwórczy. Przygotowane opracowanie, dzięki nagromadzeniu materiału badawczego i źródłowego, umożliwia samodzielne studia w zakresie omawianych zagadnień. (…) Najważniejszym zagadnieniem jest przedstawienie autorskiego modelu kształtowania kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym oraz autorskiego modelu pomiaru kultury bezpieczeństwa. (…) Konkludując, należy uznać, że przedstawiony do oceny materiał w postaci monografii jest ciekawy i może stanowić wskazówkę do dalszych prac naukowo-badawczych”.

dr hab. inż. Jakub Młyńczak, prof. PŚ, Katedra Transportu Kolejowego, Wydział Transportu i Inżynierii Lotniczej, Politechniki Śląskiej

„Bezpieczeństwo polskiego transportu kolejowego jest wartością nadrzędną – kluczowym warunkiem zrównoważonego rozwoju branży kolejowej. Nie ma mowy o bezpieczeństwie bez świadomości kultury bezpieczeństwa w każdej organizacji, a w konsekwencji – w całym systemie kolejowym. Co istotne, kultura bezpieczeństwa wraz z wejściem w życie przepisów IV Pakietu Kolejowego staje się też wymogiem prawnym stawianym przedsiębiorstwom kolejowym. Filarem kultury bezpieczeństwa jest m.in. proaktywne podejście do kwestii bezpieczeństwa. Takie podejście opiera się na właściwie stosowanym procesie zarządzania ryzykiem, w tym wykorzystywaniu wiedzy i kompetencji do identyfikowania zagrożeń i wdrażaniu adekwatnych środków kontroli ryzyka. W tym aspekcie tak istotny staje się wpływ czynnika ludzkiego i organizacyjnego w budowaniu znaczenia kultury bezpieczeństwa. O konieczności podjęcia pogłębionej analizy wpływu czynnika ludzkiego na bezpieczeństwo transportu kolejowego świadczy znaczący udział wpływu działań i zachowań ludzkich na wypadkowość tej gałęzi transportu. Monografia „Mechanizmy kształtowania kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym. Czynnik ludzki i organizacyjny” autorstwa prof. nadzw. dr. hab. inż. Adama Jabłońskiego oraz prof. nadzw. dr. hab. inż. Marka Jabłońskiego nie tylko dostarcza czytelnikowi podstaw teoretycznych niezbędnych do kształtowania dojrzałej kultury bezpieczeństwa w przedsiębiorstwach kolejowych, ale też wyposaża go w praktyczne narzędzia i mechanizmy służące wdrożeniu podstawowych wartości składających się na współcześnie rozumianą kulturę bezpieczeństwa w transporcie kolejowym.

Niniejsza publikacja wpisuje się w rozwijaną przez Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego od 2016 r. koncepcję kultury bezpieczeństwa określoną w Deklaracji w sprawie rozwoju bezpieczeństwa w transporcie kolejowym”.

dr inż. Ignacy Góra, Prezes Urzędu Transportu Kolejowego

Railway Safety Culture Model. Theory and Practical Implications
Spis treści - Railway Safety Culture Model. Theory and Practical Implications

List of abbreviations 9
Introduction 11

Chapter 1
The scope and methodology of research into the mechanisms of shaping safety culture in rail transport 17
1.1. The general outline of scientific discussion 18
1.2. Theoretical assumptions 19

Chapter 2
Specific conditions for the functioning of entities in the rail sector 27
2.1. A railway enterprise as a High Reliability Organization 29
2.2. The place and role of railway infrastructure managers and railway undertakings in shaping safety culture in rail transport 35
2.3. The place and role of railway siding users in shaping safety culture in rail transport 37
2.4. The place and role of entities in charge of maintenance of railway vehicles (ECMs) in shaping safety culture in rail transport 39

Chapter 3
Safety management systems in rail transport and the functioning of railway enterprises 43
3.1. Safety management systems in railway enterprises and their safety culture 46
3.2. Risk management in railway enterprises and safety culture 56
3.3. Change and innovation management and shaping the safety culture of railway enterprises 61

Chapter 4
Safety culture as a specific type of the organizational culture of railway enterprises - assumptions 69
4.1. Safety culture in railway enterprise management 69
4.2. Technical safety culture in railway enterprise management 74
4.3. Occupational safety culture in railway enterprise management 76
4.4. Behavioral safety culture in railway enterprise management 78

Chapter 5
Safety culture as a specific type of the organizational culture of railway enterprises - operationalization 81
5.1. Safety culture and aspects of the workplace ergonomics in railway enterprises 81
5.2. OHS safety culture and the assumptions of OHS management systems 86
5.3. The concept of Just Culture and conditions of rail transport 89
5.4. Measurement of the safety culture of railway enterprises 92

Chapter 6
The place and role of a person in railway enterprises 97
6.1. Personnel competency management and the organizational culture of railway enterprises 97
6.2. A human factor in railway enterprises - key aspects 110
6.3. Awareness, commitment and motivation as the crucial attributes of the personnel of railway enterprises critical to railway safety 122
6.4. An organizational factor, occupational stress and the culture of the technical and occupational safety of railway enterprises 124

Chapter 7
Railway traffic control systems and railway traffic management
versus human and organizational factors 129
7.1. Human and organizational factors in managing the configuration of railway technical systems 129
7.2. Human and organizational factors in the analysis of accidents in the rail transport sector 138
7.3. Human and organizational factors in railway traffic control and management systems 140

Chapter 8
The operationalization of management principles through safety culture in rail transport in terms of systems and processes - selected implementation solutions 145
8.1. An original model of shaping safety culture in rail transport 146
8.2. An original model of measuring safety culture in rail transport 149
8.3. The course of the management of safety culture processes and human and organizational factors 151

Conclusion 167
References 183
List of figures 195
List of tables 196
About the authors 197

Zaprezentowane w monografii treści, koncepcje, metody i techniki mają charakter holistyczny, gdyż holistyczne jest zagadnienie bezpieczeństwa ruchu kolejowego. Autorzy sięgnęli do bardzo wielu źródeł literaturowych oraz uwarunkowań praktycznych, aby w sposób dogłębny wyjaśnić uwarunkowania mechanizmów kształtowania kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym. Praca ta wypełnia według autorów lukę wiedzy w zakresie miejsca i roli kultury bezpieczeństwa oraz czynnika ludzkiego i organizacyjnego w procesach doskonalenia systemów zarządzania bezpieczeństwem w transporcie kolejowym. Analizuje także wpływ aspektów technicznych na kształtowanie zachowań pracowników w systemie kolejowym. W szczególności w kontekście rozwiązań technicznych odnosi się do efektywnego wykorzystania urządzeń sterowania ruchem kolejowym i zasad sterowania ruchem kolejowym, ocenianych z punktu widzenia czynnika ludzkiego i organizacyjnego. Posłużyć powinna menadżerom w podwyższaniu jakości zarządzania przedsiębiorstwami kolejowymi.

(…) „Praca stanowi swoiste kompendium wiedzy o możliwościach praktycznej realizacji podnoszenia poziomu bezpieczeństwa w ruchu kolejowym na rynku Unii Europejskiej z wykorzystaniem dorobku teoretycznego nauk o zarządzaniu, z zaakcentowaniem znaczenia tematyki kultury bezpieczeństwa. Sądzę że praca ma charakter wyjątkowy. Wyjątkowość jej polega na umiejętnym powiązaniu elementów teorii i praktyki zarządzania wobec specyficznych wymagań sektora kolejowego. Wkomponowuje kwestie kultury bezpieczeństwa w dorobek związany z aktualnymi dokumentami na poziomie Unii Europejskiej, wpisując się w założenia tzw. IV Pakietu Kolejowego. Na podkreślenie zasługuje opracowanie autorskiego modelu kształtowania i pomiaru kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym. Ten innowacyjny model ma zastosowanie do przedsiębiorstw kolejowych na poziomie Europy, może być także wykorzystany do budowy modeli przedsiębiorstw kolejowych na poziomie poszczególnych krajów. Interdyscyplinarność modelu sprzyja transferowi wiedzy i technologii w transporcie kolejowym, akcentując konieczność budowy pozytywnej kultury bezpieczeństwa zarówno przedsiębiorstw kolejowych jak i całego systemu kolejowego. Model ten w swych założeniach uwzględnia wpływ zarówno o charakterze gospodarczym jak i społecznym. Wpływ ten wynika nie tylko z upowszechniania praktyk czy zachowań, ale zachęca do wymiany doświadczeń obejmując swym zasięgiem podmioty funkcjonujące na rynku kolejowym oraz poszczególnych interesariuszy. Wpływ ten może się przejawiać w reakcji instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo w ruchu kolejowym zarówno na poziomie Unii Europejskiej jak i krajowym. Może się odnosić także do zaangażowania osób zajmujących się teorią i praktyką zarządzania w zakresie doskonalenia systemów zarządzania bezpieczeństwem, wpływając na rozwój i wzrost zainteresowania tą tematyką.”(…).

Z recenzji: Prof. dr hab. Andrzeja Chodyńskiego, Redaktora tematycznego czasopisma Security. Theory and Practice, Andrzej Frycz Modrzewski Krakow University, Poland

SPIS TREŚCI - Mechanizmy zapewnienia zgodności technicznej i bezpiecznej integracji w transporcie kolejowym

Czytaj. Słuchaj. Oglądaj.

kliknij w obrazek, aby zobaczyć

BLOG

PODCAST

VIDEO

Bieżące wydarzenia

kliknij w przycisk, aby przeczytać artykuł

Infolinia firmy

Infolinia czynna od poniedziałku do piątku w dni robocze w godz.: 8:00-16.00